Οι αποκαλύψεις γύρω από τη Meta επαναφέρουν στο προσκήνιο παλιά, αλλά ποτέ ξεπερασμένα, ερωτήματα: τι γνώριζε πραγματικά η εταιρεία για τον αντίκτυπο των προϊόντων της στην ψυχική υγεία χρηστών, ιδιαίτερα των νεότερων; Και, ακόμη πιο ανησυχητικό, τι επέλεξε τελικά να κάνει με αυτή τη γνώση;
Σύμφωνα με μια σειρά από καταγγελίες που περιλαμβάνονται σε μη λογοκριμένη δικαστική κατάθεση, στο πλαίσιο συλλογικής αγωγής που έχουν καταθέσει σχολικές περιφέρειες στις ΗΠΑ εναντίον των Meta, Google, TikTok και Snapchat, η Meta φέρεται να απέκρυψε εσωτερικά ευρήματα σχετικά με τις επιπτώσεις των υπηρεσιών της. Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από μια εσωτερική έρευνα της εταιρείας πριν από περίπου πέντε χρόνια, με την κωδική ονομασία Project Mercury.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη δικογραφία κάνουν λόγο για μια έρευνα που κατέληξε σε δυσάρεστα, αλλά σαφή συμπεράσματα: χρήστες που εγκατέλειπαν το Facebook και το Instagram για μία εβδομάδα ανέφεραν μειωμένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης, μοναξιάς και κοινωνικής σύγκρισης. Με άλλα λόγια, υπήρχαν ενδείξεις πως η απομάκρυνση από τις πλατφόρμες της Meta είχε άμεσο θετικό αντίκτυπο στην ψυχολογική ευημερία τους.
Εδώ είναι και το σημείο όπου τα πράγματα γίνονται πραγματικά προβληματικά. Αντί η εταιρεία να προχωρήσει σε δημοσιοποίηση των ευρημάτων ή σε περαιτέρω διερεύνησή τους, φέρεται να διέκοψε το Project Mercury. Η επίσημη εσωτερική αιτιολόγηση, σύμφωνα με την κατάθεση, ήταν πως τα αποτελέσματα είχαν «επηρεαστεί» από τη δημόσια συζήτηση σχετικά με τη βλαβερότητα των social media. Όμως, εργαζόμενοι που γνώριζαν την έρευνα φέρεται να υποστήριξαν στην ηγεσία πως υπήρχαν σαφείς αιτιώδεις ενδείξεις για την επίδραση της πλατφόρμας στην κοινωνική σύγκριση. Ένας μάλιστα έκανε τον παραλληλισμό με τις πρακτικές της καπνοβιομηχανίας όταν εκείνη προσπαθούσε να θολώσει την αλήθεια για τους κινδύνους του τσιγάρου.
Αν οι ισχυρισμοί αυτοί ευσταθούν, τότε εγείρονται ακόμη πιο σοβαρά ζητήματα: η Meta ενδέχεται να παραπλάνησε το Κογκρέσο, καθώς κατά το παρελθόν είχε ισχυριστεί πως δεν ήταν σε θέση να μετρήσει αν τα προϊόντα της προκαλούσαν βλάβη, ειδικά σε έφηβες. Τα εσωτερικά δεδομένα θα υποδήλωναν το αντίθετο.
Το κατηγορητήριο δεν σταματά εκεί. Εγγραφα που επικαλείται η αγωγή αναφέρουν ότι η εταιρεία σχεδίασε εργαλεία ασφάλειας για νέους με τρόπο τέτοιο ώστε να είναι αναποτελεσματικά και να χρησιμοποιούνται ελάχιστα. Ορισμένες λειτουργίες που θεωρούνταν σημαντικές ώστε να προστατεύουν ανήλικους μπλοκαρίστηκαν σε επίπεδο ανάπτυξης, επειδή θεωρήθηκε ότι μπορεί να επηρεάσουν την ανάπτυξη των πλατφορμών.
Από τις πιο σοκαριστικές καταγγελίες είναι και εκείνη που αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης λογαριασμών που σχετίζονται με trafficking. Η Meta φέρεται να απαιτούσε 17 επαναλαμβανόμενες παραβάσεις σχετικές με σεξουαλική διακίνηση ανθρώπων πριν αφαιρέσει έναν λογαριασμό από την πλατφόρμα. Παράλληλα, τα έγγραφα υποστηρίζουν πως η εταιρεία γνώριζε ότι ορισμένα είδη επιβλαβούς περιεχομένου οδηγούσαν σε αύξηση της χρήσης από εφήβους, αλλά συνέχισε να τα προωθεί με στόχο τη μεγιστοποίηση των εσόδων.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται και ο Mark Zuckerberg. Σύμφωνα με τη δικογραφία, σε εσωτερικές συζητήσεις το 2021 φέρεται να δήλωσε ότι η παιδική ασφάλεια δεν ήταν κορυφαία προτεραιότητα εκείνη την περίοδο και ότι ο κύριος στόχος ήταν η ανάπτυξη του metaverse. Φέρεται επίσης να απέρριψε αιτήματα για ενίσχυση των πόρων σε θέματα προστασίας ανηλίκων.
Η Meta, μέσω του εκπροσώπου της Andy Stone, απορρίπτει τις κατηγορίες. Ο Stone έκανε λόγο για επιλεκτική παράθεση αποσπασμάτων και λανθασμένες ερμηνείες, υποστηρίζοντας πως το Project Mercury τερματίστηκε λόγω εσφαλμένης μεθοδολογίας και ότι τα μέτρα προστασίας των εφήβων σήμερα είναι αποτελεσματικά. Πρόσθεσε επίσης ότι η πολιτική της εταιρείας είναι να αφαιρεί άμεσα λογαριασμούς που σχετίζονται με trafficking μόλις εντοπίζονται.
Η υπόθεση αναμένεται να οδηγηθεί σε ακροαματική διαδικασία στις 26 Ιανουαρίου 2026, στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Βόρειας Καλιφόρνιας. Η Meta έχει ήδη καταθέσει αίτημα για να μη ληφθούν υπόψη τα εσωτερικά έγγραφα της αγωγής.
