Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την παραπληροφόρηση στα κοινωνικά δίκτυα μοιάζει συχνά με έναν ατελείωτο αγώνα δρόμου. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι πλατφόρμες και οι ρυθμιστικές αρχές που προσπαθούν να εντοπίσουν και να μαρκάρουν το συνθετικό περιεχόμενο, και από την άλλη οι αλγόριθμοι που εξελίσσονται με ραγδαίους ρυθμούς, καθιστώντας τα όρια μεταξύ πραγματικού και ψηφιακά κατασκευασμένου ολοένα και πιο δυσδιάκριτα. Μέσα σε αυτό το θολό τοπίο, ο επικεφαλής του Instagram, Adam Mosseri, έρχεται να καταθέσει μια πρόταση που φαινομενικά αντιστρέφει την επικρατούσα λογική: αντί να κυνηγάμε το ψεύτικο, ίσως ήρθε η ώρα να πιστοποιήσουμε το αληθινό.
Σε μια πρόσφατη τοποθέτησή του στο Threads, ο Mosseri άνοιξε τα χαρτιά του σχετικά με το μέλλον της αυθεντικότητας στο διαδίκτυο, υποστηρίζοντας ότι η τρέχουσα στρατηγική εντοπισμού του AI περιεχομένου είναι μακροπρόθεσμα καταδικασμένη να αποτύχει. Η λογική του είναι αφοπλιστικά απλή αλλά και τεχνικά τεκμηριωμένη. Καθώς τα εργαλεία παραγωγής εικόνας και βίντεο βελτιώνονται, η ικανότητα των συστημάτων να διακρίνουν με ακρίβεια τι έχει παραχθεί από υπολογιστή και τι έχει απαθανατιστεί από μια κάμερα θα φθίνει. Όσο πιο τέλεια γίνεται η μίμηση της πραγματικότητας από την τεχνολογία, τόσο πιο αναξιόπιστα θα καθίστανται τα εργαλεία ανίχνευσης.
Το αδιέξοδο του «κυνηγιού μαγισσών»
Η βιομηχανία της τεχνολογίας έχει επενδύσει τεράστια ποσά στην ανάπτυξη αλγορίθμων που “μυρίζονται” το AI. Ωστόσο, ο Mosseri προειδοποιεί ότι αυτή η προσέγγιση έχει ημερομηνία λήξης. Παρόλο που σήμερα οι πλατφόρμες καταφέρνουν σε ικανοποιητικό βαθμό να εντοπίζουν και να επισημαίνουν το συνθετικό υλικό, η μάχη αυτή είναι άνιση. Είναι θέμα χρόνου η τεχνητή νοημοσύνη να ξεπεράσει τους “αστυνόμους” της, καθιστώντας τον διαχωρισμό πρακτικά αδύνατο χωρίς εξωτερική βοήθεια.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η αλλαγή παραδείγματος που προτείνει το Instagram. Αντί να σπαταλώνται πόροι στην προσπάθεια να αποδειχθεί ότι κάτι είναι ψεύτικο – μια διαδικασία που συχνά οδηγεί σε λάθη ή παραλείψεις – η λύση βρίσκεται στην απόδειξη της αυθεντικότητας. «Είναι πιο πρακτικό να δημιουργήσουμε ψηφιακά αποτυπώματα για τα πραγματικά μέσα, παρά για τα ψεύτικα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Mosseri, δείχνοντας τον δρόμο προς μια νέα αρχιτεκτονική εμπιστοσύνης.
Κρυπτογραφική υπογραφή: Η ταυτότητα της εικόνας
Πώς όμως μπορεί να εφαρμοστεί αυτό στην πράξη; Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στο λογισμικό των social media, αλλά και στο hardware. Το όραμα που περιγράφει ο CEO του Instagram προϋποθέτει τη συνεργασία με τους κατασκευαστές καμερών και έξυπνων κινητών. Η ιδέα είναι να δημιουργηθεί μια “αλυσίδα επιτήρησης” από τη στιγμή της λήψης.
Φανταστείτε ότι κάθε φορά που πατάτε το κλείστρο της μηχανής ή του smartphone σας, η συσκευή “υπογράφει” κρυπτογραφικά το αρχείο. Αυτή η ψηφιακή υπογραφή θα λειτουργεί ως πιστοποιητικό γνησιότητας, το οποίο θα συνοδεύει την εικόνα ή το βίντεο σε όλο του το ταξίδι στο διαδίκτυο. Όταν το περιεχόμενο αυτό ανέβει στο Instagram ή σε οποιαδήποτε άλλη πλατφόρμα, το σύστημα θα αναγνωρίζει την υπογραφή και θα απονέμει αυτόματα ένα “σήμα αυθεντικότητας”.
Αυτή η προσέγγιση, γνωστή και ως “fingerprinting”, μεταθέτει το βάρος της απόδειξης. Δεν θα χρειάζεται πλέον να αναρωτιόμαστε αν ένα βίντεο είναι προϊόν deepfake. Αν δεν φέρει την πιστοποίηση της αυθεντικής λήψης, ο χρήστης θα είναι εκ των προτέρων υποψιασμένος.
Η σημασία της εμπιστοσύνης στην ψηφιακή αρένα
Η ανάγκη για τέτοιες λύσεις γίνεται επιτακτική καθώς το διαδίκτυο πλημμυρίζει από αυτό που πολλοί αποκαλούν “AI slop” – περιεχόμενο χαμηλής ποιότητας, μαζικά παραγόμενο από αλγορίθμους, που στόχο έχει να αποπροσανατολίσει ή να υφαρπάξει κλικ. Σε αυτό το περιβάλλον, η αξιοπιστία του δημιουργού γίνεται το πιο πολύτιμο νόμισμα.
Ο Mosseri επισημαίνει ότι η σήμανση του αυθεντικού περιεχομένου δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα, αλλά θέμα διαφάνειας και σχέσης με το κοινό. Ενισχύοντας τα σήματα αξιοπιστίας γύρω από το ποιος δημοσιεύει τι, δίνεται η δυνατότητα στους χρήστες να αποφασίσουν ποιον θα εμπιστευτούν. Δεν πρόκειται για λογοκρισία του AI, αλλά για την ανάδειξη της ανθρώπινης δημιουργίας και της πραγματικής μαρτυρίας.
Φυσικά, η μετάβαση σε ένα τέτοιο μοντέλο δεν έρχεται χωρίς προκλήσεις. Απαιτείται καθολική συμφωνία προτύπων (όπως το πρότυπο C2PA που ήδη συζητείται από μεγάλους παίκτες της τεχνολογίας), καθώς και η υιοθέτησή τους από γίγαντες της φωτογραφίας και της κινητής τηλεφωνίας. Ωστόσο, η δημόσια στήριξη μιας τόσο επιδραστικής φιγούρας όπως ο επικεφαλής του Instagram δίνει νέα ώθηση σε αυτή την κατεύθυνση.
Συνοψίζοντας, η πρόταση του Mosseri αναδεικνύει μια πικρή αλήθεια: η μάχη κατά των fake news με τα σημερινά όπλα είναι πιθανότατα χαμένη. Η στρατηγική υποχώρηση από το «κυνήγι του ψεύδους» και η οχύρωση πίσω από την «πιστοποίηση της αλήθειας» φαίνεται να είναι η μόνη βιώσιμη λύση για να διασωθεί η εμπιστοσύνη στην πληροφορία. Μένει να φανεί αν η βιομηχανία θα καταφέρει να συντονιστεί έγκαιρα, πριν η διάκριση μεταξύ πραγματικού και ψεύτικου γίνει οριστικά αδύνατη.
