Μια ομάδα μηχανικών από το Πανεπιστήμιο του Leicester πέτυχε κάτι που μέχρι πρότινος φάνταζε αδύνατο εκτός των σελίδων της θεωρητικής φυσικής: τη σχεδίαση ενός πρακτικού, κατασκευάσιμου «μανδύα» μαγνητικής αορατότητας. Η νέα αυτή μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, σηματοδοτεί τη μετάβαση από τα αφηρημένα μαθηματικά μοντέλα στην απτή μηχανική πραγματικότητα, ανοίγοντας τον δρόμο για επαναστατικές εφαρμογές στην ιατρική τεχνολογία και την παραγωγή ενέργειας.
Το τέλος των θεωρητικών περιορισμών
Για χρόνια, η έννοια της μαγνητικής απόκρυψης περιοριζόταν σε ιδεατά σχήματα και εργαστηριακές προσομοιώσεις. Οι ερευνητές γνώριζαν πώς να κάνουν «αόρατους» απλούς κυλίνδρους ή σφαίρες στα μαγνητικά πεδία, όμως ο πραγματικός κόσμος δεν αποτελείται από τέλεια γεωμετρικά σχήματα. Τα περισσότερα τεχνολογικά εξαρτήματα —από τους αισθητήρες ενός αξονικού τομογράφου μέχρι τα κυκλώματα ενός αντιδραστήρα σύντηξης— έχουν ακανόνιστες, περίπλοκες μορφές που καθιστούσαν τις προηγούμενες μεθόδους άχρηστες στην πράξη.
Εδώ έρχεται να δώσει τη λύση η καινοτομία της ομάδας του Leicester. Ανέπτυξαν έναν νέο σχεδιαστικό αλγόριθμο που επιτρέπει τη δημιουργία προσαρμοσμένων μανδυών για αντικείμενα οποιουδήποτε σχήματος. Δεν πρόκειται πλέον για μια γενική θεωρία, αλλά για μια μέθοδο που λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ιδιότητες των υλικών που είναι ήδη διαθέσιμα στο εμπόριο.
Πώς λειτουργεί ο «αόρατος» μανδύας
Η αρχή λειτουργίας βασίζεται σε έναν έξυπνο συνδυασμό δύο αντίθετων υλικών. Το εσωτερικό του μανδύα αποτελείται από υπεραγώγιμα υλικά, τα οποία έχουν την ιδιότητα να απωθούν τα μαγνητικά πεδία. Το εξωτερικό κέλυφος, αντίθετα, κατασκευάζεται από σιδηρομαγνητικά υλικά, τα οποία έλκουν τις μαγνητικές γραμμές.
Το μυστικό βρίσκεται στη σωστή «δοσολογία» και γεωμετρία αυτών των δύο στρωμάτων. Όταν σχεδιαστούν σωστά με τον νέο αλγόριθμο, το σύστημα αναγκάζει το μαγνητικό πεδίο να ρέει ομαλά γύρω από το αντικείμενο, όπως το νερό ενός ποταμού κυλά γύρω από μια πέτρα και ξανασμίγει πίσω της. Για έναν εξωτερικό παρατηρητή ή έναν αισθητήρα, το μαγνητικό πεδίο φαίνεται αδιατάρακτο, σαν το αντικείμενο να μην υπήρξε ποτέ εκεί. Το αντικείμενο γίνεται μαγνητικά «αόρατο».
Από το εργαστήριο στην κοινωνία
Η σημασία αυτής της εξέλιξης είναι τεράστια γιατί λύνει ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα της σύγχρονης τεχνολογίας: τις μαγνητικές παρεμβολές.
Στον ιατρικό τομέα, οι μαγνητικοί τομογράφοι (MRI) παράγουν ισχυρότατα πεδία που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία άλλων κρίσιμων συσκευών στο νοσοκομείο ή ακόμη και να αλλοιώσουν την ίδια την ποιότητα της απεικόνισης αν υπάρχουν μεταλλικά αντικείμενα κοντά. Με τη νέα τεχνολογία, θα μπορούμε να θωρακίζουμε ευαίσθητα εξαρτήματα ή εμφυτεύματα, καθιστώντας τις εξετάσεις ασφαλέστερες και ακριβέστερες.
Αντίστοιχα, στον τομέα της ενέργειας και συγκεκριμένα στην πυρηνική σύντηξη (fusion), οι αντιδραστήρες βασίζονται σε γιγαντιαίους μαγνήτες για να συγκρατούν το πλάσμα. Η προστασία των ευαίσθητων οργάνων μέτρησης και ελέγχου μέσα σε αυτό το περιβάλλον είναι εφιαλτική πρόκληση. Η μαγνητική απόκρυψη προσφέρει τη δυνατότητα τοποθέτησης αισθητήρων ακριβώς εκεί που χρειάζονται, χωρίς να διαταράσσουν τη διαδικασία της σύντηξης.
Το μέλλον είναι κατασκευάσιμο
Ο επικεφαλής της έρευνας, Δρ. Harold Ruiz, τόνισε πως η τεχνολογία δεν είναι πλέον ένα φουτουριστικό όνειρο. Το επόμενο βήμα είναι η κατασκευή των πρωτοτύπων χρησιμοποιώντας ταινίες υπεραγωγών υψηλής θερμοκρασίας και σύνθετα μαγνητικά υλικά. Η μετάβαση από τη «μαγική» φυσική στην πρακτική μηχανική έχει ήδη ξεκινήσει, υποσχόμενη να κάνει τις συσκευές μας πιο αξιόπιστες και την τεχνολογία μας πιο αόρατη από ποτέ.
