Σε μια κίνηση που αναμένεται να επαναπροσδιορίσει τους κανόνες διαχείρισης της τροχιακής κυκλοφορίας, η SpaceX προχώρησε σε επίσημο αίτημα προς την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC). Ο κολοσσός του Elon Musk ζητά την άδεια να λειτουργήσει χιλιάδες από τους νέους δορυφόρους του δικτύου Starlink σε σημαντικά χαμηλότερο υψόμετρο από το αρχικά σχεδιασμένο. Πρόκειται για μια απόφαση που δεν αφορά μόνο την τεχνική βελτίωση της υπηρεσίας, αλλά αποτελεί μια άμεση απάντηση στις αυξανόμενες ανησυχίες για τον συνωστισμό και τα διαστημικά συντρίμμια γύρω από τον πλανήτη.
Στρατηγική υποχώρηση στα 300 χιλιόμετρα
Σύμφωνα με τα έγγραφα που κατατέθηκαν στην ρυθμιστική αρχή, η SpaceX προτίθεται να μειώσει το λειτουργικό ύψος για ένα μεγάλο μέρος του αστερισμού δεύτερης γενιάς (Gen2). Ενώ ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την τοποθέτηση των δορυφόρων σε τροχιές άνω των 500 χιλιομέτρων, η νέα πρόταση στοχεύει στη ζώνη κάτω των 350 χιλιομέτρων.
Η συγκεκριμένη αλλαγή δεν είναι απλώς μια αριθμητική διαφορά. Στο πεδίο της αστροδυναμικής, η διαφορά αυτών των 150-200 χιλιομέτρων είναι χαοτική όσον αφορά τη συμπεριφορά του σκάφους και, κυρίως, το τέλος της ζωής του. Η SpaceX υποστηρίζει ότι αυτή η «βουτιά» προς τη Γη θα μειώσει δραστικά την πιθανότητα συγκρούσεων, προσφέροντας μια λύση σε ένα από τα πιο φλέγοντα ζητήματα της σύγχρονης διαστημικής βιομηχανίας.
Ο μηχανισμός της «αυτοκαθαριζόμενης» τροχιάς
Το σκεπτικό πίσω από την απόφαση βασίζεται στη φυσική της ατμόσφαιρας. Σε χαμηλότερα υψόμετρα (Low Earth Orbit – LEO), η επίδραση της ατμόσφαιρας είναι σημαντικά ισχυρότερη με αποτέλεσμα ένας δορυφόρος που παθαίνει βλάβη και χάνει την ικανότητα ελιγμών, να μην παραμένει σε τροχιά ως «σκουπίδι» για δεκαετίες ή αιώνες. Αντιθέτως, η βαρύτητα και η ατμοσφαιρική τριβή θα τον οδηγήσουν σε ταχεία επανείσοδο και καύση μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες.
Με τον τρόπο αυτό, η SpaceX επιχειρεί να προλάβει καταστάσεις όπου ένας «νεκρός» δορυφόρος μετατρέπεται σε ανεξέλεγκτη σφαίρα, απειλώντας άλλους δορυφόρους ή επανδρωμένες αποστολές. Η μείωση του υψομέτρου λειτουργεί ως μια φυσική δικλείδα ασφαλείας, εξαλείφοντας την ανάγκη για πολύπλοκους μηχανισμούς απομάκρυνσης απορριμμάτων.
Ταχύτητα vs διάρκεια ζωής
Η απόφαση αυτή, ωστόσο, έχει και τεχνικές προεκτάσεις για την υπηρεσία ίντερνετ που προσφέρει το Starlink. Η χαμηλότερη τροχιά συνεπάγεται μικρότερη απόσταση μεταξύ του χρήστη και του δορυφόρου, γεγονός που θεωρητικά βελτιώνει τον χρόνο απόκρισης (latency).
Από την άλλη πλευρά, η λειτουργία σε χαμηλότερο ύψος απαιτεί περισσότερα καύσιμα για τη διατήρηση της τροχιάς, καθώς οι δορυφόροι πρέπει να αντιστέκονται συνεχώς στην έλξη της ατμόσφαιρας. Αυτό μειώνει τη διάρκεια ζωής κάθε μονάδας, αναγκάζοντας τη SpaceX να προχωρά σε συχνότερες εκτοξεύσεις για την αναπλήρωση του στόλου. Φαίνεται όμως πως η εταιρεία έχει ζυγίσει το κόστος αυτό και το θεωρεί αμελητέο μπροστά στα οφέλη της ασφάλειας και της κανονιστικής συμμόρφωσης.
Αντιδράσεις και ανταγωνισμός
Η κίνηση της SpaceX έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου οι ανταγωνιστές, όπως το Amazon Leo (aka Project Kuiper) και το OneWeb, επιταχύνουν τα δικά τους προγράμματα. Η πρωτοβουλία της Starlink να υιοθετήσει προληπτικά αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας, ενδέχεται να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης προς τις ρυθμιστικές αρχές για την επιβολή παρόμοιων κανόνων σε όλη τη βιομηχανία. Αν αυτό συμβεί, η SpaceX θα έχει ήδη το προβάδισμα της τεχνογνωσίας σε χαμηλές τροχιές.
Παράλληλα, μένει να φανεί πώς θα αντιδράσει η αστρονομική κοινότητα. Οι δορυφόροι σε χαμηλότερο ύψος κινούνται ταχύτερα στον ουρανό και ενδέχεται να είναι φωτεινότεροι υπό συγκεκριμένες γωνίες, αν και περνούν λιγότερο χρόνο φωτιζόμενοι από τον ήλιο κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η SpaceX έχει δεσμευτεί για τη χρήση ειδικών επιστρώσεων που μειώνουν την αντανακλαστικότητα, όμως το θέμα παραμένει ανοιχτό.
Εφόσον η FCC εγκρίνει το αίτημα, θα δούμε μια νέα γενιά δορυφόρων που θα λειτουργούν στα όρια της ατμόσφαιρας, θυσιάζοντας τη μακροζωία τους στο βωμό της ασφάλειας. Πρόκειται για μια προσέγγιση που ίσως αποτελέσει το πρότυπο για το πώς η ανθρωπότητα θα διαχειριστεί τον πεπερασμένο πόρο της χαμηλής γήινης τροχιάς τα επόμενα χρόνια.
