Σύνοψη
- Το βρετανικό κοινοβούλιο ψήφισε οριστικά το “Tobacco and Vapes Bill” τον Απρίλιο του 2026, δημιουργώντας την πρώτη “smoke-free” γενιά.
- Καθίσταται αυστηρά παράνομη η πώληση προϊόντων καπνού σε οποιονδήποτε έχει γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και έπειτα.
- Η νομοθεσία απαγορεύει πλήρως την πώληση vapes σε άτομα κάτω των 18 ετών και επιβάλλει αυστηρούς κανονισμούς στις γεύσεις και τις συσκευασίες.
- Η απαγόρευση καπνίσματος επεκτείνεται σε εξωτερικούς χώρους, συμπεριλαμβανομένων προαύλιων σχολείων και εισόδων νοσοκομείων.
- Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το νομοσχέδιο θα αποφορτίσει το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) αποτρέποντας χιλιάδες θανάτους και νοσηλείες ετησίως.
Το Κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου προχώρησε στην τελική έγκριση μιας από τις αυστηρότερες νομοθεσίες δημόσιας υγείας παγκοσμίως, θέτοντας σε εφαρμογή τον σχεδιασμό για την οριστική εξάλειψη του καπνίσματος. Το ιστορικό νομοσχέδιο “Tobacco and Vapes Bill”, το οποίο ψηφίστηκε και από τα δύο σώματα της βρετανικής βουλής, αφαιρεί διά βίου το δικαίωμα αγοράς προϊόντων καπνού από τους πολίτες και τους επισκέπτες που έχουν γεννηθεί από ένα συγκεκριμένο έτος και έπειτα. Πρόκειται για μια νομοθετική παρέμβαση μεγάλης κλίμακας που υπερβαίνει την παραδοσιακή επιβολή φόρων ή τις απαγορεύσεις στους κλειστούς χώρους, εστιάζοντας ευθέως στην εξάλειψη της προσβασιμότητας.
Ποιους αφορά η πλήρης απαγόρευση καπνίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο;
Βάσει του νέου νόμου, καθίσταται παράνομη η πώληση προϊόντων καπνού, φυτικών μειγμάτων καπνίσματος και χαρτιού περιτυλίγματος τσιγάρων σε οποιοδήποτε άτομο έχει γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και έπειτα. Το όριο ηλικίας για τη νόμιμη αγορά θα αυξάνεται αυτόματα κατά ένα έτος κάθε χρόνο. Συνεπώς, τα άτομα αυτής της γενιάς δεν θα αποκτήσουν ποτέ το δικαίωμα να αγοράσουν νόμιμα τσιγάρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, δημιουργώντας την πρώτη «άκαπνη γενιά».
Οι αυστηροί περιορισμοί στα ηλεκτρονικά τσιγάρα (Vapes)
Η νομοθεσία δεν περιορίζεται στα παραδοσιακά προϊόντα καπνού. Τα τελευταία χρόνια, η ραγδαία αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων από ανηλίκους στο Ηνωμένο Βασίλειο οδήγησε το Υπουργείο Υγείας στην ενσωμάτωση δραστικών διατάξεων για τα εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης. Η διαφήμιση και οι χορηγίες ηλεκτρονικών τσιγάρων (vapes) και νικοτίνης απαγορεύονται πλέον με τους ίδιους όρους που ισχύουν για τα συμβατικά τσιγάρα.
Επιπλέον, οι αρμόδιοι υπουργοί λαμβάνουν την άμεση εξουσιοδότηση να ρυθμίζουν και να περιορίζουν τις διαθέσιμες γεύσεις, την εμφάνιση των συσκευασιών και την οπτική προβολή των vapes στα ράφια των καταστημάτων. Στόχος του μέτρου είναι να τερματιστεί η ελκυστική προώθηση αυτών των προϊόντων στους νέους μέσω έντονων χρωμάτων και γλυκών γεύσεων.
Απαγορεύεται επίσης η διανομή δωρεάν δειγμάτων, η πώληση vapes χωρίς νικοτίνη σε άτομα κάτω των 18 ετών, καθώς και η διάθεσή τους από μηχανήματα αυτόματης πώλησης. Εκπρόσωποι της βιομηχανίας ατμίσματος, όπως ο Richard Begg από την εταιρεία VPZ, διατύπωσαν ανησυχίες ότι η υπερβολική ρύθμιση των γεύσεων μπορεί να ωθήσει πρώην καπνιστές πίσω στον καπνό, ωστόσο η κυβέρνηση απέρριψε τα επιχειρήματα αυτά δίνοντας απόλυτη προτεραιότητα στον περιορισμό του εθισμού των εφήβων.
Επέκταση των απαγορεύσεων σε εξωτερικούς δημόσιους χώρους
Ο νόμος “Tobacco and Vapes Bill” φέρνει σημαντικές τροποποιήσεις και στους κανόνες χρήσης του δημόσιου χώρου. Η απαγόρευση καπνίσματος στους κλειστούς χώρους, η οποία ισχύει από το 2007, επεκτείνεται σε καθορισμένους εξωτερικούς χώρους όπου συγκεντρώνονται παιδιά και ευπαθείς ομάδες. Με βάση τα νέα δεδομένα, το κάπνισμα και το άτμισμα καθίστανται παράνομα έξω από σχολικά κτίρια, στις παιδικές χαρές και στους περιβάλλοντες χώρους των νοσοκομείων (με ελάχιστες εξαιρέσεις για συγκεκριμένους χώρους υποστήριξης των ασθενών που προσπαθούν να διακόψουν το κάπνισμα).
Η βρετανική κυβέρνηση αποφάσισε να μην εντάξει στην παρούσα φάση τους υπαίθριους χώρους εστίασης, τα πάρκα και τις παραλίες στις απαγορευμένες ζώνες, αφήνοντας τις ιδιωτικές αυλές εκτός των αρμοδιοτήτων του νομοσχεδίου. Ωστόσο, απαγορεύεται το άτμισμα μέσα σε αυτοκίνητα όπου επιβαίνουν ανήλικοι, ένα μέτρο που ευθυγραμμίζεται με την αντίστοιχη απαγόρευση του παραδοσιακού καπνίσματος στα οχήματα.
Τα δεδομένα και ο υγειονομικός αντίκτυπος
Η τεκμηρίωση για την ψήφιση του νομοσχεδίου βασίζεται σε συντριπτικά δεδομένα γύρω από τις επιπτώσεις του καπνίσματος. Μόνο στην Αγγλία, το κάπνισμα αποτελεί την κύρια αιτία θνησιμότητας που μπορεί να προληφθεί, προκαλώντας 64.000 απώλειες ζωών και περίπου 400.000 εισαγωγές στα νοσοκομεία κάθε χρόνο. Το συνολικό κόστος για το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) ανέρχεται σε 3 δισεκατομμύρια λίρες, ενώ το ευρύτερο κόστος για τη βρετανική οικονομία (έξοδα θεραπείας, απώλεια παραγωγικότητας) υπολογίζεται μεταξύ 21,3 και 27,6 δισεκατομμυρίων λιρών ετησίως.
Ο υπουργός Υγείας Wes Streeting δήλωσε ξεκάθαρα πως η πρόληψη παραμένει προτιμότερη από τη θεραπεία, υπογραμμίζοντας ότι η αφαίρεση της δυνατότητας νόμιμης αγοράς καπνού θα προστατεύσει ολόκληρες γενιές από τον εθισμό και τα προβλήματα υγείας. Παγκοσμίως, χώρες όπως οι Μαλδίβες έχουν ήδη ακολουθήσει παρόμοια μονοπάτια, απαγορεύοντας από το 2025 το κάπνισμα σε όσους έχουν γεννηθεί μετά το 2007, αναδεικνύοντας μια ευρύτερη τάση προς τις γενεακές απαγορεύσεις.
