Σε μια σημαντική πρωτοβουλία που ενισχύει τη δέσμευσή της για περισσότερη συμπερίληψη στον χώρο του παιχνιδιού, η Mattel ανακοίνωσε το λανσάρισμα της πρώτης αυτιστικής Barbie. Η νέα προσθήκη στην εμβληματική σειρά Fashionistas έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στην εκπροσώπηση, προσφέροντας στα παιδιά τη δυνατότητα να παίξουν με μια κούκλα που αντικατοπτρίζει πραγματικά βιώματα της νευροδιαφορετικότητας.
Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια αισθητική προσθήκη στη συλλογή της εταιρείας, αλλά αποτέλεσμα ενδελεχούς έρευνας και συνεργασίας 18 μηνών με το Autistic Self Advocacy Network (ASAN), έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που διοικείται από και για αυτιστικά άτομα. Στόχος της συνεργασίας ήταν η διασφάλιση ότι η κούκλα δεν θα βασίζεται σε στερεότυπα, αλλά θα αποδίδει με σεβασμό και ακρίβεια χαρακτηριστικά που είναι κοινά σε πολλά άτομα που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού.
Σχεδιασμός με έμφαση στη λεπτομέρεια και την αισθητηριακή εμπειρία
Η ομάδα σχεδιασμού της Mattel εστίασε σε συγκεκριμένες λεπτομέρειες που διαφοροποιούν τη συγκεκριμένη Barbie από τα υπόλοιπα μοντέλα, δίνοντας έμφαση τόσο στη σωματική έκφραση όσο και στις αισθητηριακές ανάγκες.
Ένα από τα πιο διακριτικά αλλά ουσιαστικά χαρακτηριστικά της κούκλας είναι το βλέμμα της. Σε αντίθεση με το κλασικό, ευθύ βλέμμα της Barbie, τα μάτια της νέας κούκλας κοιτάζουν ελαφρώς προς το πλάι. Η επιλογή αυτή έγινε συνειδητά για να αντικατοπτρίσει την τάση πολλών αυτιστικών ατόμων να αποφεύγουν την άμεση οπτική επαφή κατά την επικοινωνία, κάτι που συχνά παρεξηγείται κοινωνικά αλλά αποτελεί φυσιολογικό μέρος της νευροδιαφορετικής εμπειρίας.
Επιπλέον, το σώμα της κούκλας διαθέτει αρθρώσεις στους αγκώνες και τους καρπούς. Αυτή η λειτουργικότητα δεν προστέθηκε μόνο για λόγους ευελιξίας στο παιχνίδι, αλλά για να επιτρέπει στην κούκλα να κάνει κινήσεις που παραπέμπουν σε «stimming» (αυτοδιεγερτικές συμπεριφορές). Κινήσεις όπως το πέταγμα των χεριών είναι συχνές στα αυτιστικά άτομα και χρησιμοποιούνται για τη ρύθμιση των συναισθημάτων ή την εκτόνωση της έντασης.
Ρούχα και αξεσουάρ με νόημα
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε και στην ενδυμασία της κούκλας, λαμβάνοντας υπόψη τα ζητήματα αισθητηριακής ευαισθησίας που αντιμετωπίζουν πολλά παιδιά στο φάσμα. Η Barbie φοράει ένα φόρεμα σε γραμμή «άλφα» από μαλακό ύφασμα, χωρίς ενοχλητικές ραφές ή σφιχτά σημεία που θα μπορούσαν να προκαλέσουν δυσφορία. Το ντύσιμό της ολοκληρώνεται με φλατ παπούτσια, τα οποία προτιμώνται συχνά για την σταθερότητα και την άνεση που προσφέρουν.
Ωστόσο, τα αξεσουάρ είναι αυτά που αναδεικνύουν την καθημερινότητα ενός αυτιστικού ατόμου με τον πιο παραστατικό τρόπο:
- Ακουστικά ακύρωσης θορύβου (Noise-canceling headphones): Ένα απαραίτητο εργαλείο για πολλά άτομα που έχουν ευαισθησία στους έντονους ήχους, βοηθώντας τα να διαχειριστούν το αισθητηριακό φορτίο του περιβάλλοντος.
- Fidget spinner: Η κούκλα συνοδεύεται από ένα μικρό ροζ fidget spinner που προσαρμόζεται στο χέρι της, συμβολίζοντας την ανάγκη για απτική ενασχόληση και συγκέντρωση.
- Ταμπλέτα επικοινωνίας (AAC device): Ίσως το πιο σημαντικό αξεσουάρ για την εκπροσώπηση των μη ομιλούντων αυτιστικών ατόμων. Η ταμπλέτα απεικονίζει σύμβολα εναλλακτικής επικοινωνίας, υπενθυμίζοντας ότι η ομιλία δεν είναι ο μοναδικός τρόπος έκφρασης και αλληλεπίδρασης.
Η σημασία της εκπροσώπησης
Η Jamie Cygielman, επικεφαλής του τμήματος κούκλας της Mattel, δήλωσε πως η εταιρεία αναγνωρίζει ότι «το παιχνίδι διαμορφώνει τον τρόπο που τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον κόσμο». Με την προσθήκη της αυτιστικής Barbie, η εταιρεία επιδιώκει να καλλιεργήσει την ενσυναίσθηση και την αποδοχή από μικρή ηλικία.
Από την πλευρά του ASAN, ο Colin Killick τόνισε τη σημασία του να βλέπουν τα αυτιστικά παιδιά τον εαυτό τους να εκπροσωπείται θετικά στα παιχνίδια τους. «Είναι ζωτικής σημασίας για τους νέους ανθρώπους στο φάσμα να βλέπουν αυθεντικές, χαρούμενες απεικονίσεις του εαυτού τους. Αυτή η κούκλα δεν είναι απλώς ένα παιχνίδι, αλλά ένα μήνυμα ότι ανήκουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Ellie Middleton, ακτιβίστρια για τον αυτισμό και τη ΔΕΠΥ, χαιρέτισε την κυκλοφορία, χαρακτηρίζοντάς την ως «ισχυρό σύμβολο» που φέρνει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη νευροδιαφορετικότητα, ειδικά στα κορίτσια, τα οποία συχνά υποδιαγιγνώσκονται ή διαγιγνώσκονται καθυστερημένα σε σχέση με τα αγόρια.
Συνεχίζοντας την πορεία της συμπερίληψης
Η νέα Barbie εντάσσεται στην ευρύτερη οικογένεια των «Fashionistas», η οποία τα τελευταία χρόνια έχει εμπλουτιστεί με κούκλες που φέρουν χαρακτηριστικά όπως το σύνδρομο Down, η λεύκη, προσθετικά μέλη, ακουστικά βαρηκοΐας, καθώς και την τυφλή Barbie που κυκλοφόρησε νωρίτερα. Η Mattel φαίνεται να ακολουθεί μια σταθερή στρατηγική απομάκρυνσης από τα παλαιότερα πρότυπα τελειότητας, αγκαλιάζοντας την ποικιλομορφία της ανθρώπινης εμπειρίας.
Η κούκλα είναι ήδη διαθέσιμη στο ηλεκτρονικό κατάστημα της Mattel και σε επιλεγμένα καταστήματα λιανικής, με την τιμή της να κυμαίνεται στα 11,87 δολάρια (περίπου 11 ευρώ), καθιστώντας την προσιτή στο ευρύ κοινό.
